قسمت اول:
«ظهور، پدیده ای متعالی و انقلابی تکاملی - نیازمند انقلاب هایی زمینه ساز»
پدیده ظهور با اینکه طبق بعضی روایات بطور ناگهانی جهان را فرا می گیرد ،(1) اما به استناد بسیاری از آیات و روایات (2) و از جمله قسمتی از خود این روایت، به زمینهها و آمادگیهای جهانی نیاز دارد چرا که خود یک پدیده متعالی و انقلابی است؛ تکاملی و کمال یافته که با آمادگیهای اجتماعی و فردی مردم جهان اتفاق می افتد و با قاعده استدراج مخصوص به خود و آمادگیهای افراد و جوامع و انقلابهای تکاملی زمینه ساز،در نهایت با یک جهش همه ظلمها و جورها را بر میدارد و با ذات و مشی تکاملی خود به این روند در مسیر گسترانیدن قسط و عدل ادامه می دهد و دین اسلام را بر تمامی ادیان و مکاتب مدعی، غالب و حاکم میسازد.
اما ظهور به شرایط آماده وابسته است و خود تابعی از شرایط معنوی ـ اخلاقی، تربیتی، فرهنگی، اجتماعی، حکومتی، نظامی و … است. که باید به تدریج و بر اساس مراحل تربیتی و اجتماعی به تحولاتی در این راستا دست یابند و این وابستگی به شرایط، یک نوع وابستگی واقعی است، یعنی؛ شرایطی که آمادگیهای فردی و اجتماعی به طور واقعی و عملی به ظهور میرسد و حضور منتظران و آمادگیهای آنها را نشان میدهد .(3)
اما در ادامه ، این آمادگیها باید تکاملیافته و از سطح ابتدایی و متوسط فراتر رفته و در همه ابعاد فردی و اجتماعی گسترش کمی و کیفی پیدا کند. ابعادی از جمله ابعاد معرفتی، علمی و نظری، روحی و معنوی و حتی جسمی و همچنین تجارب اجتماعی و حکومتی سیاسی و دیگر جوانب اجتماعی، پیشرفتهای علمی بر اساس مبانی تفکری اسلام و در ابعاد فرهنگ عمومی، تخصصی و سازمانی بسط پیدا کند و حتی مدعیان تفکرها و مدلها و صاحبان دیدگاههای مختلف نیز خود را نشان داده باشند و مردم همه را تجربه کرده باشند و در سطح جهانی به یک تکامل نظری و عملی در آزمون ادعاها و مدعیان مختلف رسیده باشند و کمال حقیقی را شناخته و به دنبال آن باشند(۴).
چرا که اگر چه قسمتی از شرایط و موقعیت های ظهور ،جنبه ی آسمانی دارد ،اما رسیدن به آن دوران ،به گردآمدن و تحقق شرایط عینی و واقعی وابسته است . و سنت الهی بر این قرار گرفته که بشر خود از درون متحول گشته تا خداوند متعال تغییری در اوضاع او پدید آورد . (۵)
هرچند این امر مانع آن نیست که گاهی در پارهای از جزئیات، دخالت خداوندی از راههای غیر عادی نیز انجام پذیرد. پس انقلاب تکاملی امام عصر (عج) مانند هر دگرگونی اجتماعی دیگر از جهت اجرا به موقعیت های اجتماعی بستگی دارد که باید همساز با آن موقعیتهای معین ، پیش آید و محیط و فضای عمومی مناسب و همراه شکل گیرد چرا که رسالت آن امام، دگرگونی همه جانبه جهان است به صورتی که همه افراد بشر از تاریکیهای ستم و بیداد خسته شده و به فروغ دادگری و هدایت راه یابند .
برای چنین دگرگونی بزرگی، تنها یک رهبر شایسته، هرچند کامل، کافی نیست بلکه خود افراد از درون نیز باید متحول شوند و حتی علاوه بر آن باید محیط جهانی و فضای عمومی مناسب پدیده ظهور در جهان شکل گیرد تا موقعیتهای اجتماعی مطلوب را برای انجام انقلاب جهانی آماده سازد.
همچنین مکتبها و مدعیان در جهان باید امتحان خود را پس داده و فضای عمومی جهان در پرورش فکری، روحی و معنوی جهان به جایی برسد که خود منجی را طلب نماید (6) بطوریکه تعداد افراد آزموده با اخلاص و پرورش یافته برای این امر در سطح جهان به حد کافی برسد که بررسی درست و شناسایی آنها برای اشخاص عادی امکان پذیر نمیباشد (7)
از دیگر مقدمات و زمینهسازیهای این امر مبارک وجود یاران همکار و همفکر و پایدار، در رکاب آن رهبر الهی برای پیاده کردن جهانی برنامه حضرت که بتوان به صورتی طبیعی و عادی آن برنامهها را اجرایی نمود.
ازجمله ویژگیهای این یاران و توانایی اجرایی آنان آمادگیهای پیشینی و تجارب طولانی حکیمانه است وگرنه پشتیبانی تنها کفایت نمیکند، گذشته از این نیروها وجود تودههای مردمی است که باید در سطح کافی از فرهنگ پایداری، ایثار و معرفت و شناخت اجتماعی و روابط و تعاملات رسیده باشند که در اصطلاح امروزه به عنوان سرمایه های ایمانی و اجتماعی مطرح می شوند به طوری که در نخستین مرحله ظهور، گروههای اولیه پیروان حضرت را تشکیل دهند و اینها غیر از گروه پیشتازند که نیروهای اجرایی حضرت برای نقشه ی عدالت جهانی ایشانند ؛ بلکه همان “جامعه اسلامی” تشکیل شده قبل از ظهورند و این جامعه از ترکیب متفاوتی از نیروها ازجمله سرمایه های ایمانی، علمی، اجتماعی، نظامی و مادی هستند که جمعیت کافی آماده فداکاری در اختیار دارند تا در آغاز کار زمینههایی برای پذیرش و انجام امور مربوط به برنامهها را داشته باشند و از آن جامعه برنامه ها به طور نسبی آغاز شده باشد .
پس در طی زمان قبل از ظهور و در طول وقایع و حوادث و فتنه های آخرالزمانی باید رشد تکاملی در همه ابعاد انسانی و اجتماعی و ساختاری و دیگر جنبههای مورد نیاز ظهور حضرت صورت گیرد، و از آسیبهای تمدن مادی در نظر و عمل و اخلاق و علم و هدف و شیوههای زندگی و حکومتی در همه ابعاد خود را تزکیه کرده باشند و با احیای دل و تزکیه قلب و تهذیب همه جوانب انسانی و اجتماعی به احیا و اصلاح و رشد رابطه با خدا و تکامل و تعالی رسیده باشند و این همان رشد و تکامل شرایط و وضعیتها و ایجاد زمینهها برای تحقق وعده ظهور است.
اما اگر شرایط تحقق نیابد و مانعها نیز پابرجا بماند ظهور به تعویق میافتد هرچند وعده ظهور پابرجاست و در اصل وعده بداء حاصل نمیشود، پس قاعده ظهور تکاملی است (8)
براساس این قاعده باید آمادگیهای مختلف در ابعاد فردی و اجتماعی و کلیه جوانب زندگی در افراد و جوامع انسانی به وقوع پیوندد و جامعهجهانی را برای یک جهش تکاملی آماده سازد و زمینههای مختلفی فراهم شود مانند آنچه اکنون جوامع بشری و مجتمعهای انسانی به طور قهری از تمدنهای خود بنیاد مادی به ستوه آمده و با تشنگی هرچه تمامتر دنبال راه رهایی میگردند؛ چرا که خروجی این تمدنها و از جمله تمدن مدرن و فرامدرن غرب را می بینند که چیزی جز ظلم ،جور و سفاکی و غارت و بی اخلاقیگریهایی نیست که زمین و زمان را پر کرده و یک نمونه زنده و جدید آن خلق پدیدههای تروریستی جدیدی است که فضاحت ها و جنایات و انواع نامردیهای آنان عریان کننده ماهیت لیبرالیسم حاکم جهانی است که با اباحه گرایی هر چیزی را وسیله رسیدن به اهداف پلید و قدرتمندانه و لذت جویانه و سودپرستانه خودشان کرده اند به طوری که آن ها را مجاز می دارد و توانمند می سازد که حتی از اسلام شفابخش زهر کشنده بسازند و با زور و تزویر و تحقیر و توهین در کام بشریت بریزند تا طعم شیرین اسلام ناب محمدی (ص) را که از ایران به بشریت متجلی شده است نفهمد و درک نکند اما همان طور که در روایت از رسول خدا صلیاللهعلیهوآله آمده که فرمود: « و یَخرُجُ اناسٌ من المشرقِ فیوطّئونَ للمهدی سلطانهُ» (9)
این انقلاب تکاملی شروع شده است و ظهور را زمینه سازی کرده و نوید می دهد اما البته نیازمند تکامل است وآن حاصل نمی شود مگر این که تحول در زندگی فردی و اجتماعی به وجود آید و مراحل تکامل انقلاب در نظام سازی، دولت سازی و جامعه سازی برای ساختن تمدن نوین اسلامی پیموده شود. (۱۰) و این مراحل به درستی طی نمی شود مگر تحول در فرهنگ تخصصی و مبانی نظری علم براساس دین به وجود آید که باعث تحول علمی و نرم افزاری شود به طوری که این تحول علمی بتواند فرهنگ و شیوه ی زندگی جامعه را دینی نماید به گونه ای که با این سبک زندگی، تمدن نوین اسلامی را به ارمغان آورد.(۱۱)
پس آن چه در مشرق به عنوان انقلابی برای زمینه سازی قیام مهدی (ع) به وجود آمده نیز باید در یک سطح متوقف نشود بلکه در تمام جوانب به تکامل خود تا زمینه چینی کامل ادامه دهد تا بتواند به آن انقلاب متکامل و کمال انقلاب که انقلاب مهدی (ع) است برسد.
پیوست:
۱ مَثَلُهُ کَمَثَلِ السّاعةِ لاتاتیکم الّا بغتة : بحارالانوار ج۵۱ ص ۱۵۴
۲ استدارج و انتظار : ألیس انتظارُ الفرج من الفرج؟ أنّ الله عزوجل یقول: فانتظروا إنی معکم من المنتظرین اعراف ۷۱ ذیل تفسیر عیاشی، ج۲ ص۲۰ حدیث ۵۲
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ ءَامَنُواْ مِنکُمْ وَعَمِلُواْ الصَّلِحَتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِى الْأَرْضِ ….. وَلَیُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً نور ۵۵ و آیات ۵ و۶ سوره مبارکه قصص: وَ نُرِیدُ أن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُواْ فِى الاَْرْضِ …. و َنُمَکِّنَ لَهُمْ فِى الاَْرْضِ وَ …. و ایضا احزاب ۳۳ إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّـهُ لِیُذْهِبَ … که روایات ذیل آن بیانگر انقلاب مهدی (ع) است با راویان سنی و شیعه و برداشت این جانب از رجس و تطهیر بردن ظالمان و پلیدان از امت پیامبر است و بسیاری آیات و روایات دیگر.
۳ عن ابی جعفر(ع) انّه قال: کأنّی بقوم قدخرجوا بالمشرق …
۴ عن هشام بن سالم و عن ابی عبدالله(ع) أنّه قال ما یکون هذا الامر … بحارالانوار ج۵۲ ص۲۴۴ ح۱۱۹ که حکومت سلیقه ها و صنوف را بیان فرمودکه باید تجربه شود.
۵ إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ رعد ۱۱ لزوم تغییر از درون که تغییرات وضع اجتماعی به تبع تغییرات معنوی، روحی، فکری است که آیه۵۳ انفال نیز بیانگر همین امر است.
۶ بحث حول المهدی(ع) شهید صدر ص۷۵
۷ تاریخ غیبت کبری تألیف سید محمد صدر ۴۸۹
۸ جزیره ی خضرا افسانه یا واقعیت علامه سید جعفر مرتضی عاملی ص۵۱ وغیبت نعمانی باب ۱۸ ص۴۳۱ نقل ابوهاشم جعفری از امام جواد(ع) نقل به مضمون
۹ کفایت الطالب ص۴۹۰ : مردمی از مشرق قیام می کنند و زمینه حکومت مهدی(ع) را آماده می کنند و نیز روایت امام محمدباقر در بحارالانوار ج۵۲ ص۲۴۳ در همین خصوص
۱۰ نقل به مضمون از رهبری معظم انقلاب حضرت امام خامنه ای
۱۱ هر چند ظرفیت سازی و تحول مرحله ای است که هر مرحله نیز چالش های خاص خود را دارد که ممکن است تحول دیگری را در جهت امر مورد نظر یا مخالف آن به دنبال داشته باشد.
نگارنده :عبدالحسین سخاوت
ادامه دارد...
به گزارش پورتال جامع مهدویت،
